Design is overal om ons heen. Design heeft ook vele betekenissen. Zo is design meer dan alleen vormgeving of een esthetisch hulpmiddel. Het is een instrument dat kan worden ingezet om een bijdrage te leveren aan de ‘business performance’ van een onderneming. Door designmanagement op de juiste manier in te zetten kan waarde voor de onderneming worden gecreëerd .

Consumenten zijn altijd wel geïnteresseerd in nieuwe producten. Of het nu gaat om auto's, computers of smart phones, voor velen van ons zijn nieuwe producten bijna een soort verslaving geworden. Een nieuw product kan technisch weliswaar nieuw zijn, maar het is de vraag of het er ook 'nieuw' moet uitzien om de introductie succesvol te maken. Dit artikel beschrijft onderzoek van Radford en Bloch naar het effect van 'visual design' op het succes van een innovatie.

Het succes van new product development (NPD) is voor een groot deel afhankelijk van de mate waarin creativiteit uit de verf komt. Veel marketeers onderschrijven het belang van creativiteit, maar weten vaak niet hoe ze dit moeten stimuleren. Veelal gebeurt dit door middel van incentives of creativiteitstrainingen. Onderzoek toont aan op welke manier creativiteit binnen bedrijven het best kan worden gestimuleerd.

Design wordt door buitenstaanders nog als eens vereenzelvigd met ‘poppetjes tekenen’. Dit vakgebied heeft het laatste decennium een enorme ontwikkeling doorgemaakt waarin begrippen als designmanagement, service design en design thinking de boventoon voeren. Bij design thinking staat niet zo zeer de uitkomst van het creatieve proces centraal, maar meer het idee dat andere manieren van denken en werken tot nieuwe oplossingen kunnen leiden. Recent bracht het DMI een eerste boek over dit onderwerp uit: Design thinking.

Dat design sterk kan bijdragen aan de verkopen van een product of dienst, zal door weinig marketeers en productontwikkelaars worden ontkend. Iedereen kent immers succesvolle voorbeelden als Apple, BMW en Samsung. Toch besteden veel marketeers weinig aandacht aan design, mogelijk omdat de succesvoorbeelden te ver van hun eigen bed afstaan. Onderzoek van de RSM Erasmus Universiteit in samenwerking met de TU Delft uit 2010 maakte voor het eerst het belang van design voor Nederlandse bedrijven duidelijk.

Mensen hebben de neiging om in de vorm van producten gezichten te zien. We zien dit bijvoorbeeld bij auto’s, knopen, klokken en ramen. Bij het ontwerp van een product is het dan belangrijk rekening te houden met de emoties die de gebruikte vormen oproepen. Zo zet een ervaren juwelier de klokwijzers altijd op tien voor twee of tien over tien. Onderzoek toont echter aan dat een vriendelijk gezicht het best verkoopt met een agressieve look.

Het lijkt tegenwoordig een gewoonte om apparaten op de markt te brengen met zo veel mogelijk functies. Zo kun je vandaag de dag met mobiele telefoons niet alleen bellen, maar ook foto’s en video’s maken, mp3’s afluisteren, internetten, routes uitstippelen en nog veel meer. De vraag is echter of een consument hier op zit te wachten. Onderzoek toont aan dat dit sterk afhangt van de sociale situatie waarin een consument zich bevindt.

New-product development (NPD) vond vroeger vanwege concurrentieoverwegingen altijd achter gesloten deuren plaats. Vandaag de dag vindt NPD veelal plaats in netwerken van bedrijven en wordt de consument er al in een vroeg stadium bij betrokken (co-creatie). Verschillende onderzoeken tonen aan dat dit laatste leidt tot betere producten en lagere kosten. Recent onderzoek toont zelfs aan dat co-creatie bijdraagt aan het imago van het bedrijf, zelfs bij consumenten die niet bij het co-creatieproces waren betrokken.

‘This is service design thinking’ is een boek van de­signers voor designers. De auteurs Stickdorn en Schneider geven met het boek een beeld van het huidige werkveld van service design en beschrijven aan de hand van praktijksituaties hoe het proces van service design thinking werkt. Het is er de auteurs niet om te doen een eenduidige definitie van service design te geven of een stappenplan voor het service design proces, maar om een alge­meen beeld te schetsen van de praktijk waarin service-design thinking een rol speelt.

Prahalad en Ramaswamy introduceerden in de jaren 90 het begrip co-creatie. Hierin staat de vraag centraal of en hoe consumenten kunnen participeren bij het ontwikkelen van nieuwe producten en diensten. Uit de praktijk blijkt dat andere stakeholders, zoals medewerkers en leveranciers, niet voor de volle 100% participeren bij co-creatie. In een recent artikel in Harvard Business Review pleiten Ramaswamy en Gouillart er nu voor andere stakeholders bij het co-creatie proces te betrekken.

Design is belangrijk voor het behalen van concurrentieel voordeel en het ontwikkelen van sterke merken. Toch is er nog maar relatief weinig onderzoek naar gedaan. De schaarse onderzoeken die er zijn, focussen vooral op vorm of functie, terwijl design veel breder is. In dit model laten Noble en Kumar zien welke elementen van productdesign invloed hebben op de waardering van de consument.

In 2002 liet Masterfoods consumenten een nieuwe kleur M&M’s kiezen. Maar liefst meer dan 10 miljoen mensen brachten hun stem uit: 41% koos voor paars, 37% voor lichtblauw en 19% koos voor roze. En het werd dus paars. De vraag is hoe consumenten op deze vorm van medezeggenschap reageren. Onderzoek toont aan dat dit over het algemeen positief uitpakt, maar dat er wel een aantal duidelijke grenzen te trekken zijn.

Omdat we dagelijks worden geconfronteerd met zeer veel reclame-uitingen, zoeken reclamemakers naarstig naar manieren om de door hen gemaakte advertenties te laten opvallen. De vraag is dan hoe je een advertentie meer stopping power geeft. Nederlandse en Amerikaanse onderzoekers maakten daartoe een onderscheid tussen twee manieren van opvallen, waarvan de een alleen maar negatieve effecten oproept en de andere – gebaseerd op het juist stileren van advertenties – alleen maar positieve gevolgen kent.

Tot nu toe werd in de literatuur vaak gesteld dat designmanagement de effectiviteit van design verhoogt. Hard wetenschappelijk bewijs ontbrak daar echter voor. Nieuw onderzoek toont aan dat designmanagement een positief effect heeft op de prestaties van een onderneming en dat investeringen in design pas tot betere ondernemingsprestaties leiden als ook sprake is van designmanagement.

In onze waarneming speelt kleur een belangrijke rol. Zo wordt rood vaak geassocieerd met warmte en liefde, blauw met waarheid en helderheid en groen met vrede en natuur. Voor marketing- en designmanagers is het relevant te weten welke psychologische processen door kleur worden opgeroepen. Uit onderzoek blijkt dat rood de alertheid versterkt en blauw de geest creatiever maakt.

Vormgevers lopen in hun werk vaak tegen vragen aan waar moeilijk een antwoord op te geven is. In het boek Universal Principles of Design worden maar liefst 100 principes uit de verschillende designdisciplines beschreven die vormgevers meer grip op hun ontwerp geven. Meest bekend zijn de gulden snede, figuur-achtergrond verhoudingen en het gegeven dat gelijkvormige elementen eerder als eenheid worden waargenomen dan niet-gelijkvormige elementen.

In veel landen is overgewicht een belangrijk gezondheidsprobleem. Dit is deels te wijten aan de porties van maaltijden en van verpakkingen; deze zijn de afgelopen jaren steeds groter geworden. Bedrijven reageerden hierop door kleinere verpakkingen aan te bieden. Onderzoek toont echter aan dat met kleinere verpakkingen consumenten meer gaan consumeren en dat ze voor deze kleinere eenheden relatief meer betalen dan voor grotere porties. Kleinere verpakkingen lijken dus niet de gewenste oplossing te bieden.

Consumenten blijken in de voorkant van auto's gezichten te herkennen en schrijven er daardoor persoonlijkheidskenmerken aan toe. De Toyota Prius wordt lief gevonden en de BMW 5 wordt als agressief ervaren. De vraag is uiteraard waar consumenten dan ‘voor vallen’.

Bij het woord 'design' denken we meestal aan mensen die goed zijn in 'poppetjes tekenen'. In het Engels heeft het woord design (ook nog) een andere betekenis: een plan van aanpak. Tim Brown van IDEO zette in Harvard Business Review uiteen wat de toegevoegde waarde van 'design thinking' is bij innovatie.

In 2007 verscheen van de hand van Karel Treebus het boek 'Symbolenwijzer'. Hierin zijn duizenden symbolen afgebeeld met hun namen, betekenis, (ontstaans-) geschiedenis en achtergronden. Symbolenwijzer beslaat vrijwel elk vakgebied; exacte wetenschappen, religie, magie, biologie, genealogie, muziek, cartografie, braille- en morsetekens, etc. Uitgebreide aandacht gaat uit naar het alfabet (Arabisch, Grieks etc.). Symbolenwijzer kan voor vormgevers een onuitputtelijke bron van inspiratie zijn.

Vraag een vormgever wat de kleur rood betekent en hij/ zij zal waarschijnlijk antwoorden dat deze kleur voor arousal en betere informatieverwerking staat. Onderzoek laat zien dat dit slechts ten dele waar is. Psychologen hebben aangetoond dat deze kleur tot vermijdingsdrang leidt en dat mensen bij het zien van rood veel slechter op taken scoren waarbij enig denkwerk nodig is (zoals een IQ-test).

In 2007 promoveerde Caspar van Woensel aan de Universiteit van Leiden op het proefschrift ‘Merk, God en Verbod’. In zijn proefschrift staat hij stil bij het vrijelijk gebruik van symbolen van nationale, cultuurhistorische en religieuze aard (denk resp. aan de Nederlandse vlag, de Nachtwacht en de naam Mekka). Dergelijke tekens mogen vrijelijk gebruikt worden en kunnen zelfs bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE) worden geregistreerd. Van Woensel pleit voor een inperking van deze rechten.

Naarmate er meer concurrenten op een markt actief zijn, is het moeilijker om je als aanbieder te onderscheiden. Design is wel eens benoemd als een van de laatste mogelijkheden van differentiatie. Relevante vraag is wat de condities zijn waaronder het ‘design denken’ in een onderneming tot bloei kan komen. Is dit afhankelijk van de aanwezigheid van verschillende ‘design spelers’ in de regio (zoals scholen, studio’s en industrie)? Of is dit toch vooral afhankelijk van het ‘geloof’ van ondernemers en managers in de ‘power of design’?

Heeft u onder de douche wel eens gemerkt dat u meer shampoo gebruikt als u een grootverpakking heeft gekocht? Op grond van onderzoek is bekend dat consumenten bij grotere verpakkingen meer van een product gebruiken dan bij kleinere verpakkingen. De verklaring zou kunnen liggen in het feit dat je bij een kleine verpakking bang bent dat het product eerder op is. Het zou echter ook kunnen zijn dat consumenten wat ‘guller’ met een product omgaan uit een grootverpakking, omdat ze weten dat de kostprijs per eenheid product lager is.

Enkele jaren geleden introduceerde Tesco in Engeland vierkante meloenen. Deze meloenen zijn niet genetisch gemodificeerd, maar worden gekweekt in vierkante houten boxen waarvan ze de vorm aannemen. Voordeel is dat er meer meloenen op een schap passen en dat er rechte stukken uit zijn te snijden. De vraag is echter welke vorm consumenten prefereren. Onderzoekers van de Harvard Medical School hebben namelijk in een experiment aangetoond dat mensen in het algemeen de voorkeur hebben voor ronde vormen.

Sinds 2000 verricht de Design Council in Engeland onderzoek naar het financieel-economisch belang van design voor bedrijven. Uit het onderzoek van 2005-2006 blijkt dat snel groeiende bedrijven meer geneigd zijn design als een integraal onderdeel van hun bedrijfsvoering te zien. Tevens blijkt uit dit onderzoek dat van elke Euro 100 die een bedrijf in design investeert, dit leidt tot een gerapporteerde omzetstijging van Euro 225.

Bij productontwikkeling worden gewoonlijk een aantal stadia onderscheiden. In elk stadium moet steeds een 'go/ no go' beslissing worden genomen. Er zijn diverse besluitvormingsmodellen ontwikkeld, die tot doel hebben subjectiviteit en emotie bij beslissingen te minimaliseren. In de praktijk blijkt echter dat deze factoren moeilijk zijn uit te schakelen. Onderzoek draagt nieuwe oplossingen aan.