De merknaam is een van de meest zichtbare uitingen van een merk. Een merk kan feitelijk niet zonder merknaam; zonder naam geen bestaan. Hoewel de keuze van een naam een kritieke succesfactor voor het merk is, is er relatief weinig onderzoek naar merknamen verricht. Het onderzoek dat is verricht, toont echter onomwonden aan dat een merknaam in grote mate het succes van een merk kan beïnvloeden. In dit deel van het Kenniscentrum zijn samenvattingen van onderzoeken en verwijzingen naar literatuur rond merknamen opgenomen.

Sommige bedrijven mogen het predikaat ‘Hofleverancier’ of ‘Koninklijk’ voeren. In 1987 zijn er uniforme regels ingevoerd voor het recht op gebruik van deze predikaten. Een Hofleverancier hoeft niet het Koninklijk Huis als klant te hebben; anderzijds is het zo dat een bedrijf dat daadwerkelijk aan het hof levert, zich niet automatisch Hofleverancier mag noemen. Het predikaat Koninklijk is voorbehouden aan grote, nationaal of internationaal opererende bedrijven en verenigingen.

Diverse merken gebruiken getallen in hun merknaam. Deze getallen kunnen de herkenbaarheid sterk vergroten. De getallen No. 5, 57, 501, 911, 4711 zullen bij de meesten direct al de associatie met een bepaald merk oproepen. Dergelijke getallen kunnen mensen ook nieuwsgierig maken. Toch is het maar de vraag of elk getal zich leent om door merken gebruikt te worden; mogelijk werkt het ene getal beter dan het andere. Onderzoek geeft daar meer inzicht in.

Een goed gekozen merknaam is van groot belang voor het succes van een pro­duct of dienst. Een goede merknaam wordt makkelijker onthouden en heeft een positief effect op de kwaliteitsperceptie van het product. ‘The mother of all brands’ Coca-Cola is een voorbeeld van zo’n goed gekozen merknaam. Onderzoek bevestigt dat met name de klank van een merk­naam – en dan met name klankherhaling – het succes van een product bepaalt.

Familiebedrijven vormen een belangrijk onderdeel van onze economie. Bij dit soort bedrijven is de bedrijfsnaam vaak afgeleid van de eigennaam van de oprichter. Amerikaans onderzoek toont aan dat dergelijke familie-bedrijven zich meer maatschappelijk verantwoord gedragen, beter naar klanten luisteren en beter presteren vergeleken met familiebedrijven die niet de naam van de oprichter dragen.

Het succes van een merk wordt door allerlei factoren bepaald; design, prijs, communicatie en mogelijk ook de merknaam. Het effect van een merknaam is moeilijk te bepalen, zeker als je je realiseert dat succesvolle merken niet altijd even voor de hand liggende merknamen hebben (denk aan Apple en Häagen-Dazs). Twee Amerikaanse wetenschappers hebben bij persoonsnamen aangetoond dat de spelwijze van de voornaam onder andere een effect heeft op cijfers. Op grond daarvan kunnen we haast niet anders concluderen dat ook bij merken 'nomen est omen' opgaat.

Bij het ontwikkelen van merknamen zijn twee linguïstische criteria relevant: semantische en fonetische. Bij semantische criteria gaat het om de inhoudelijke betekenis die een naam oproept; zo roept het model Tigra van Opel associaties op met (de felheid van) een tijger. Daarnaast is het van belang een naam te kiezen die 'goed in het gehoor ligt'; hier gaat het om fonetische criteria. Onderzoekers hebben nagegaan wat het effect is van klinkers in merknamen die vóór of achter in de mond gevormd worden.

Oscillococcinum (spreek uit: os-zilo-cox-si-num) is een homeopathisch geneesmiddel bij griep. De naam is moeilijk uit te spreken en daardoor ook moeilijk te onthouden. Het is dus de vraag of dit een goed gekozen merknaam is. Uit onderzoek blijkt dat, op het moment dat een merk een effect moet hebben dat boven de dagelijkse gebruikservaring uitstijgt, een moeilijk uitspreekbare merknaam de geloofwaardigheid van dit effect kan versterken.

China is een van de snelst groeiende economieën. Daarom is het voor veel internationale merken een interessante nieuwe afzetmarkt. Maar als je je producten in China op de markt brengt, moet je goed nadenken over de naam. Je wilt natuurlijk niet dezelfde fout maken als Mazda en Chevrolet, die met hun succesvolle modellen Laputa en Nova een Spaanstalige markt wilden veroveren. De introductie van de auto’s die vrij vertaald 'de prostituee' en 'gaat niet' heten, werd (gek genoeg) in Latijns-Amerika geen doorslaand succes.

Mensen met een buitenlands klinkende naam kunnen hun inkomen verhogen door een naam aan te nemen die meer Nederlands klinkt. Dit blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Stockholm. Buitenlanders die een nieuwe baan zoeken, zullen eerder voor een sollicitatiegesprek worden uitgenodigd, eerder worden aangenomen en beter worden beloond als zij een Nederlands klinkende naam hebben.

• Latour, S.  (1998), Namen maken merken (handboek voor de ontwikkeling van bedrijfs- en productnamen). 
• Riezebos, R. (2002), De merknaam als centrale spil. In: Merkenmanagement (theorie en toepassing van het ontwikkelen, beheren en beschermen van merken en merkenportfolio's) (H6). 
• Riezebos, J., Riezebos, R. (2004), Verzamelde Merken (de betekenis van 3166 namen van producten en bedrijven verklaard) (met bijdragen van Ton den Boon).
• Boon, T. den (2007), Merken worden woorden. 

In Amerika staan corporate brands in de financiële wereld onder andere namen bekend dan bij consumenten. Op de financiële beurzen gebruikt men daar afkortingen voor bedrijfsnamen, zogenoemde ticker symbols. De naam is afgeleid van het geluid dat de machines maakten waar vroeger papieren linten uitkwamen met de actuele beurskoersen. 'Ticker symbols' bestaan uit letters en/ of cijfers. Bekende voorbeelden zijn HNZ (Heinz), MSFT (Microsoft), MMM (3M) en INTC (Intel). Soms kan het wenselijk zijn zo'n 'ticker symbol' te veranderen.

Bepaalde namen van productsoorten zijn niet vrij te gebruiken. 'Cognac' uit Nederland mag niet zo heten omdat de productnaam is voorbehouden aan een bepaalde streek in Frankrijk. Van oudsher hadden Europese landen deze oorsprongsbenamingen zelf bepaald. Totdat in er in 1993 Europese regelgeving kwam. Als gevolg daarvan moest Griekenland in 1999 lijdzaam toezien hoe het Europees Hof van Justitie besliste dat het gebruik van de naam feta (kaas) niet langer aan Griekenland is voorbehouden.

We weten dat consumenten een stuk minder rationeel zijn dan we vroeger dachten. Uit onderzoek blijkt zelfs dat consumenten zich in hun koopgedrag laten leiden door een overeenkomst tussen de beginletters van hun eigen naam en die van een merknaam. Zo zou Bert een voorkeur hebben voor merken als Bacardi, BMW en Boss en Carina voor Coebergh, Citroën en Calvin Klein. En kiest Hugo het liefst voor Heerhugowaard als woonplaats.