De merknaam is een van de meest zichtbare uitingen van een merk. Een merk kan feitelijk niet zonder merknaam; zonder naam geen bestaan. Hoewel de keuze van een naam een kritieke succesfactor voor het merk is, is er relatief weinig onderzoek naar merknamen verricht. Het onderzoek dat is verricht, toont echter onomwonden aan dat een merknaam in grote mate het succes van een merk kan beïnvloeden. In dit deel van het Kenniscentrum zijn samenvattingen van onderzoeken en verwijzingen naar literatuur rond merknamen opgenomen.

Het succes van een merk wordt door allerlei factoren bepaald; design, prijs, communicatie en mogelijk ook de merknaam. Het effect van een merknaam is moeilijk te bepalen, zeker als je je realiseert dat succesvolle merken niet altijd even voor de hand liggende merknamen hebben (denk aan Apple en Häagen-Dazs). Twee Amerikaanse wetenschappers hebben bij persoonsnamen aangetoond dat de spelwijze van de voornaam onder andere een effect heeft op cijfers. Op grond daarvan kunnen we haast niet anders concluderen dat ook bij merken 'nomen est omen' opgaat.

Bij het ontwikkelen van merknamen zijn twee linguïstische criteria relevant: semantische en fonetische. Bij semantische criteria gaat het om de inhoudelijke betekenis die een naam oproept; zo roept het model Tigra van Opel associaties op met (de felheid van) een tijger. Daarnaast is het van belang een naam te kiezen die 'goed in het gehoor ligt'; hier gaat het om fonetische criteria. Onderzoekers hebben nagegaan wat het effect is van klinkers in merknamen die vóór of achter in de mond gevormd worden.

Oscillococcinum (spreek uit: os-zilo-cox-si-num) is een homeopathisch geneesmiddel bij griep. De naam is moeilijk uit te spreken en daardoor ook moeilijk te onthouden. Het is dus de vraag of dit een goed gekozen merknaam is. Uit onderzoek blijkt dat, op het moment dat een merk een effect moet hebben dat boven de dagelijkse gebruikservaring uitstijgt, een moeilijk uitspreekbare merknaam de geloofwaardigheid van dit effect kan versterken.

Mensen met een buitenlands klinkende naam kunnen hun inkomen verhogen door een naam aan te nemen die meer Nederlands klinkt. Dit blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Stockholm. Buitenlanders die een nieuwe baan zoeken, zullen eerder voor een sollicitatiegesprek worden uitgenodigd, eerder worden aangenomen en beter worden beloond als zij een Nederlands klinkende naam hebben.

Sommige bedrijven mogen het predikaat ‘Hofleverancier’ of ‘Koninklijk’ voeren. In 1987 zijn er uniforme regels ingevoerd voor het recht op gebruik van deze predikaten. Een Hofleverancier hoeft niet het Koninklijk Huis als klant te hebben; anderzijds is het zo dat een bedrijf dat daadwerkelijk aan het hof levert, zich niet automatisch Hofleverancier mag noemen. Het predikaat Koninklijk is voorbehouden aan grote, nationaal of internationaal opererende bedrijven en verenigingen.

• Latour, S.  (1998), Namen maken merken (handboek voor de ontwikkeling van bedrijfs- en productnamen).  Addison Wesley Longman Nederland, Amsterdam.
• Riezebos, R. (2002), De merknaam als centrale spil. In: Merkenmanagement (theorie en toepassing van het ontwikkelen, beheren en beschermen van merken en merkenportfolio's) (hoofdstuk 6). Wolters-Noordhoff, Groningen/ Stenfert Kroese.
• Riezebos, J., Riezebos, R. (2004), Verzamelde Merken (de betekenis van 3166 namen van producten en bedrijven verklaard) (met bijdragen van Ton den Boon). Sdu Uitgevers, Den Haag.
• Boon, T. den (2007), Merken worden woorden. BnM Uitgevers, Nijmegen.

In Amerika staan in de financiële wereld corporate brands onder andere namen bekend dan bij consumenten. Op de financiële beurzen gebruikt men daar afkortingen voor bedrijfsnamen, zogenoemde ticker symbols. De naam is afgeleid van het geluid dat de machines maakten waar vroeger papieren linten uitkwamen met de actuele beurskoersen. 'Ticker symbols' bestaan uit letters en/ of cijfers. Bekende voorbeelden zijn HNZ (Heinz), MSFT (Microsoft), MMM (3M) en INTC (Intel). Soms kan wenselijk zo'n 'ticker symbol' te veranderen.

Bepaalde namen van productsoorten zijn niet vrij te gebruiken. 'Cognac' uit Nederland mag niet zo heten omdat de productnaam is voorbehouden aan een bepaalde streek in Frankrijk. Van oudsher hadden Europese landen deze oorsprongsbenamingen zelf bepaald. Totdat in er in 1993 Europese regelgeving kwam. Als gevolg daarvan moest Griekenland in 1999 lijdzaam toezien hoe het Europees Hof van Justitie besliste dat het gebruik van de naam feta (kaas) niet langer aan Griekenland is voorbehouden.

We weten dat consumenten een stuk minder rationeel zijn dan we vroeger dachten. Uit onderzoek blijkt zelfs dat consumenten zich in hun koopgedrag laten leiden door een overeenkomst tussen de beginletters van hun eigen naam en die van een merknaam. Zo zou Bert een voorkeur hebben voor merken als Bacardi, BMW en Boss en Carina voor Coebergh, Citroën en Calvin Klein. En kiest Hugo het liefst voor Heerhugowaard als woonplaats.